Toy Story 5

Υπάρχουν κινηματογραφικές σειρές που συνεχίζονται επειδή μπορούν και άλλες επειδή πρέπει. Το μεγάλο ερώτημα που συνόδευσε την ανακοίνωση του «Toy Story 5» ήταν αν ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Μετά την τέλεια συναισθηματική κατακλείδα του «Toy Story 3» και τον επιλογικό αποχαιρετισμό στον Γούντι στο «Toy Story 4», η επιστροφή της παρέας των παιχνιδιών έμοιαζε περιττή. Και όμως, η νέα ταινία της Pixar βρίσκει έναν λόγο ύπαρξης που, αν και δεν δικαιολογεί απόλυτα την ανάγκη για ένα πέμπτο κεφάλαιο, της επιτρέπει να σταθεί με δημιουργική και τεχνική αξιοπρέπεια απέναντι στην ίδια της την κληρονομιά.

Ο Άντριου Στάντον («Ζουζούνια», «Ψάχνοντας τον Νέμο», «Γουόλ-Υ»), ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς που ανέδειξε η Pixar, στρέφει στο «Toy Story 5» το βλέμμα του σε μια πραγματικότητα που αφορά κάθε σύγχρονο παιδί: την κυριαρχία της τεχνολογίας. Τα παιχνίδια δεν απειλούνται πλέον επειδή τα παιδιά μεγαλώνουν. Απειλούνται επειδή τα παιδιά αλλάζουν.

Η μικρή Μπόνι, η οποία είχε αποτελέσει το σύμβολο μιας νέας αρχής στο τέλος του «Toy Story 3», βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με έναν κόσμο γεμάτο οθόνες, εφαρμογές και ψηφιακά ερεθίσματα. Η προσοχή της στρέφεται σε μια νέα ηλεκτρονική συσκευή, αφήνοντας τα παραδοσιακά παιχνίδια να αναρωτιούνται αν εξακολουθούν να έχουν θέση στη ζωή της. Πρόκειται για μια ιδέα εξαιρετικά επίκαιρη, ίσως την πιο ενδιαφέρουσα που έχει παρουσιάσει η σειρά μετά το δεύτερο φιλμ. Δυστυχώς, όμως, εδώ κρύβεται και η αδυναμία του μιας και το σενάριο ανακυκλώνει το γνώριμο μοτίβο της εγκατάλειψης και της μετάβασης στην ενηλικίωση, στοιχείο που είχε αποτελέσει τη λυτρωτικά φορτισμένη ιδέα του «Toy Story 2».

Η ιστορία μεταφέρει το κέντρο βάρους στην Τζέσι. Η ηρωίδα που κάποτε συμβόλιζε τον φόβο της εγκατάλειψης αποκτά πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο και εξελίσσεται στον συναισθηματικό πυρήνα της αφήγησης. Αναδεικνύεται στο πρόσωπο που καλείται να απαντήσει στο βασικό ερώτημα της ταινίας: ποια είναι η αξία ενός παιχνιδιού όταν το παιδί δεν το χρειάζεται όπως παλιά; Παράλληλα, ο Γούντι (λιγότερο) και ο Μπαζ (περισσότερο) παραμένουν αναπόσπαστα κομμάτια αυτού του κόσμου, μια συναισθηματική γέφυρα με το παρελθόν, υπενθυμίζοντας γιατί αυτοί οι χαρακτήρες έχουν αποκτήσει διαχρονική σημασία για γενιές θεατών. 

Παρά τις ενδιαφέρουσες αφετηρίες, όμως, μεγάλο μέρος της πλοκής ακολουθεί γνώριμες διαδρομές. Οι συγκρούσεις, οι παρεξηγήσεις και αρκετές από τις αφηγηματικές κορυφώσεις θυμίζουν προηγούμενες ταινίες της σειράς. Δεν πρόκειται για έλλειψη έμπνευσης, όσο για αδυναμία υπέρβασης ενός εξαιρετικά επιτυχημένου μοντέλου που έχει ήδη χρησιμοποιηθεί πολλές φορές. Το αποτέλεσμα είναι μια ταινία που λειτουργεί άψογα ως ψυχαγωγία, χωρίς όμως να διαθέτει την αίσθηση ανακάλυψης που έκανε τις πρώτες να μοιάζουν εξαιρετικά πρωτότυπες και συγκινητικά πρωτοφανείς.

Ως προς το τεχνικό κομμάτι, η Pixar παραδίδει ένα επίτευγμα. Το animation αγγίζει επίπεδα τελειότητας, με λεπτομέρεια, φωτισμούς και εκφράσεις που συχνά ξεπερνούν όσα θεωρούσαμε εφικτά στο ψηφιακό σχέδιο. Δεν πρόκειται απλώς για τεχνολογική επίδειξη. Η εικόνα υπηρετεί διαρκώς το συναίσθημα, επιτρέποντας στους χαρακτήρες να εκφράσουν αποχρώσεις που πριν από είκοσι χρόνια θα ήταν αδύνατο να αποδοθούν.

Είναι όμως αρκετά όλα αυτά για να δικαιολογήσουν την ύπαρξη μιας πέμπτης ταινίας;

Η απάντηση παραμένει σύνθετη. Το «Toy Story 5» δεν φτάνει στο επίπεδο των καλύτερων στιγμών της σειράς. Δεν διαθέτει τη συναισθηματική συντριβή του «Toy Story 3», ούτε την αφηγηματική φρεσκάδα του πρώτου φιλμ. Ακόμη και στις πιο δυνατές του στιγμές, η σκιά των προκατόχων του είναι παρούσα.

Ωστόσο, θα ήταν άδικο να αντιμετωπιστεί ως μια απλή άσκηση εμπορικής εκμετάλλευσης. Ο Στάντον και η ομάδα του καταθέτουν μια ειλικρινή προσπάθεια να συνδέσουν τον κόσμο των παιχνιδιών με τις αγωνίες της σύγχρονης παιδικής ηλικίας. Και αν το φιλμ δεν φτάνει τον παιχνιδιάρικο οίστρο των προηγούμενων, καταφέρνει τουλάχιστον να θυμίσει γιατί αυτοί οι χαρακτήρες εξακολουθούν να έχουν κάτι να πουν.

Τριάντα χρόνια μετά το πρώτο «Toy Story», η μεγάλη επιτυχία της σειράς δεν είναι ότι συνεχίζει να παράγει συνέχειες. Είναι ότι συνεχίζει να αναζητά νέους τρόπους για να μιλήσει για το ίδιο διαχρονικό θέμα: τους τρόπους για να αγαπηθούμε, την ανάγκη να παίξουμε και τον φόβο μήπως κάποτε πάψουμε να είμαστε απαραίτητοι. Και όσο τα παραπάνω παραμένουν επίκαιρα, ο πολύχρωμος κόσμος του «Toy Story» εξακολουθεί να έχει λόγο ύπαρξης.