Η Διαθήκη της Αν Λι

Η Νορβηγίδα δημιουργός Μόνα Φάστβολτ έχει αποδείξει ότι μπορεί να διαχειριστεί εξαιρετικά καλά την ατμόσφαιρα εποχής, με την προηγούμενή της ταινία «The World to Come» (2020) να αποτελεί μια προσηλωμένη αναπαράσταση της αμερικανικής υπαίθρου του 19 ου αιώνα, που λειτουργεί ως το ιδανικό φόντο για ένα ιστορικό δράμα με ψήγματα σύγχρονης αφήγησης.

Το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση της νέας της ταινίας «Η Διαθήκη της Ανν Λι» μόνο που εδώ ο πήχης ανεβαίνει ψηλότερα, αφού η Φάστβολτ δεν δοκιμάζεται μονάχα στο είδος του ιστορικού δράματος περιόδου, αλλά και στη βιογραφία και το...μιούζικαλ, ένα φιλμικό ρίσκο που καταλήγει πολύ καλύτερα, από ότι ενδεχομένως αυτές εδώ οι αράδες μπορούν να προϊδεάσουν αναλόγως.

Γεννημένη στο Μάντσεστερ το 1736, η Ανν Λι (μια φανταστική Αμάντα Σέιφριντ «όλο μάτια») μεγάλωνε μέσα στη φτώχεια και την ανέχεια, μαζί με τα υπόλοιπα επτά αδέλφια της. Γνωστή για την κριτική της στάση – από παιδί ακόμα – απέναντι σε όλα εκείνα που δεν την έβρισκαν σύμφωνη, η Λι βίωσε από νωρίς την πατρική τιμωρία, ιδιαίτερα εξαιτίας της απέχθειάς της για την σαρκική επαφή εν γένει και ιδιαίτερα των γονιών της, της οποίας γινόταν μάρτυρας συχνά, εξαιτίας του ενιαίου χώρου στον οποίο ζούσε η οικογένεια. Το 1958 σε μια προσπάθεια να αναζητήσει θρησκευτικό καταφύγιο προκειμένου να «απεγκλωβιστεί» από τα προσωπικά και γονικά αμαρτήματα, η Λι εντάσσεται σε μια αγγλική σέχτα, έναν προτεσταντικό πρόδρομο των Σέικερς, όπου σταδιακά κερδίζει την εύνοια των πιστών. Η «Μητέρα Αν Λι» γεννιέται και είναι έτοιμη να διακηρύξει το Ευαγγέλιο και την επιστροφή του Χριστού με τη μορφή μιας γυναίκας. Η Λι είναι αυτή η γυναίκα.

Δύσκολη υπόθεση η διατήρηση των αφηγηματικών ισορροπιών όταν θες να κάνεις ένα μιούζικαλ βασισμένο σε πραγματικές, θρησκευτικές καταγραφές και υπαρκτά ιστορικά πρόσωπα, όμως το σενάριο της Φάστβολτ και του Μπράντι Κόρμπετ βρίσκει την πρέπουσα (και κάπως ευφυή) αρμονία, χρησιμοποιώντας υπέρ του μια πολύ συγκεκριμένη λεπτομέρεια τούτης της χριστιανικής αίρεσης, αυτών των επιγόνων των Κουακέρων: της λατρευτικής τους εκδήλωσης υπό τη μορφή ενός καταληπτικού χορού.

Η Φάστβολτ διαθέτει πλήρη επίγνωση του εγχειρήματός της και η ιδέα του μιούζικαλ λειτουργεί εδώ απρόσμενα καλά, αφού το «συγκολλητικό» υλικό υπάρχει από τα σπάργανα: οι Σέικερς εξομολογούνταν και απέβαλλαν την αμαρτία από το κορμί τους, εν είδει ενός χορευτικού «τρέμουλου» που τους έφερνε ένα βήμα πιο κοντά στην επαφή με το Θεϊκό.

Αναπόφευκτα ο χορός απαιτεί και τραγούδι μέσω του οποίου επιτυγχάνεται (όχι πάντα το ίδιο επιτυχημένα) η συνέχιση του μιούζικαλ, με τους πιστούς να τραγουδούν για θρησκευτική «πείνα και δίψα» και για την «αγάπη τους για τη Μητέρα» με τρόπο που επαφίεται οργανικά σχεδόν εντός της πλοκής, δημιουργώντας έτσι ένα πραγματικά πρωτότυπο αποτέλεσμα που συμβαδίζει εννοιολογικά με την προέλευση του εν λόγω θρησκευτικού κινήματος.

Και σε επίπεδο αφήγησης πάντως υπάρχει ένα ενδιαφέρον που εκπορεύεται από τις διδαχές και τον τρόπο ζωής των ακολούθων της Μητέρας Ανν Λι. Η αγαμία, η ισότητα των φύλων και μια εν δυνάμει πασιφιστική ουτοπία, αποτελούσαν βασικούς πυλώνες πίστης για όσους ένιωθαν πως ανήκουν στους Σέικερς, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το κίνημα παίρνει ουσιαστική σάρκα και οστά, όταν η υπόθεση μεταφέρεται από την Αγγλία στη Νέα Υόρκη του 1774. Εκεί πρακτικά το σενάριο ακολουθεί το χτίσιμο της κοινότητας, την προσέλκυση νέων πιστών, αλλά και την αναπόφευκτη σύγκρουση της κυβερνητικής εξουσίας με τη γυναίκα που τολμάει να διακηρύττει τον λόγο του Θεού και άρα είναι μάγισσα.

Αυτό εδώ το κείμενο δεν θα ήταν ολοκληρωμένο εάν δεν γινόταν μια ειδική μνεία στην εξαίσια φωτογραφία του Γουίλιαμ Ρέξερ που «δένει» έξοχα την αφήγηση με την «εικόνα εποχής», μέσα από κάδρα που θυμίζουν πίνακες ελαιογραφίας, στο αψεγάδιαστο μοντάζ της Σοφία Σουμπερκασό που δίνει τον ρυθμό, καθώς και στη μουσική του Ντάνιελ Μπλούμπεργκ που «παντρεύει» αποφασιστικά αναχρονιστικές νότες με κλασικά έγχορδα, σε ένα αποτέλεσμα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν.