Ο Μάγος του Κρεμλίνου

O Βαντίμ Μπαράνοφ (Πολ Ντάνο) είναι ένας νέος άνδρας με ενδιαφέρον για τα κοινά, στη μετασοβιετική Ρωσία της δεκαετίας του 1990. Γνωρίζει κι ερωτεύεται την Ξένια (Αλίσια Βικάντερ), όμως εκείνη τον εγκαταλείπει για τον Ντιμίτρι (Τομ Στάριτζ), έναν εύπορο επιχειρηματία. Ο Βαντίμ ύστερα γνωρίζει τον Μπόρις Μπερεζόφσκι (Γουίλ Κιν), έναν ισχυρό άνδρα του ρωσικού Τύπου, μέσω του οποίου γίνεται στενός σύμβουλος του νέου Προέδρου της χώρας, Βλαντιμίρ Πούτιν (Τζουντ Λο). Στις επόμενες δεκαετίες, ο Μπαράνοφ είναι παρών σε όλα τα καθοριστικά γεγονότα της σύγχρονης ρωσικής ιστορίας. Έχοντας πλέον παυθεί από τα καθήκοντά του και αποσυρθεί από την πολιτική, αφηγείται τη ζωή του στον Ρόουλαντ (Τζέφρι Ράιτ), έναν Αμερικανό δοκιμιογράφο που γράφει ένα βιβλίο για εκείνον.

Το «The Wizard of the Kremlin» θα μπορούσε να είναι μια γκανγκστερική ταινία, όπου ο Πούτιν θα ήταν ο Νονός, ο Μπαράνοφ ο κονσιλιέρε του και όλοι οι υπόλοιποι μέλη της «οικογένειας». Θα μπορούσε, επίσης, να είναι η αρχετυπική ιστορία ενός νέου άνδρα που βρίσκει το πατρικό υποκατάστατο στο πρόσωπο ενός μεγαλύτερου τον οποίο αρχικά βλέπει με θαυμασμό, σαν μέντορα, και στη συνέχεια απομυθοποιεί βίαια κι απότομα. Οι Ολιβιέ Ασαγιάς (σκηνοθεσία) και Εμανουέλ Καρέρ (σενάριο) διάλεξαν τη φόρμα της πολιτικής βιογραφίας για να αφηγηθούν αυτήν την ιστορία, επιλέγοντας στη θέση του μέντορα – πατρικού προτύπου έναν άνδρα που διαφεντεύει σε μεγάλο βαθμό τις τύχες του σύγχρονου κόσμου: του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Αν η ταινία κατηγορείται από μερίδα της κριτικής και του κοινού ότι εξιδανικεύει τον Πούτιν και ότι τον παρουσιάζει ως γοητευτικό, αυτό οφείλεται στο ότι πρόκειται για την ιστορία του Βαντίμ Μπαράνοφ, και όχι για εκείνη του ίδιου του Ρώσου προέδρου. Κατά συνέπεια, η οπτική της αφήγησης είναι αυτή του Μπαράνοφ, ο οποίος, στην αρχή τουλάχιστον της γνωριμίας του με τον Πούτιν, τον βλέπει ως έναν ισχυρό άνδρα τον οποίο αξίζει κανείς να θαυμάσει. Η απομυθοποίηση έρχεται στη συνέχεια, όμως δε θα λειτουργούσε αν δεν είχαμε περάσει από το στάδιο της μυθοποίησης. Καμία εξιδανίκευση, λοιπόν, για το πρόσωπο του δικτάτορα, αλλά μια προσπάθεια αποδόμησης του ανθρωπότυπου που εκπροσωπεί.

Τα προβλήματα της ταινίας, ωστόσο, είναι άλλα, πολύ πιο σοβαρά. Αφενός, το σενάριο δεν διαθέτει κανένα βάθος στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων του. Ο Μπαράνοφ παραμένει καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας απόμακρος και «χάρτινος», κάτι για το οποίο ευθύνεται τόσο ο σεναριογράφος, όσο και η μετριότατη ερμηνεία του Ντάνο. Από την άλλη, ο Τζουντ Λο μπορεί να δίνει μια θαυμάσια ερμηνεία ως Πούτιν, όμως το σενάριο δεν τον αξιοποιεί όσο θα μπορούσε, με αποτέλεσμα ο χαρακτήρας να παραμένει σε ένα πρώτο επίπεδο ανάγνωσης. Μετά από 156 λεπτά φιλμικού χρόνου, αφιερωμένα στη σύγχρονη πολιτική ζωή της Ρωσίας, δεν αισθανόμαστε ότι έχουμε μάθει πραγματικά τίποτα καινούργιο για τον ίδιο τον Πούτιν.

Δομημένη στη λογική ενός λήμματος της Wikipedia, που παρέχει ενδελεχείς πληροφορίες αλλά καμία καλλιτεχνική ματιά στο αντικείμενο έρευνας, η ταινία του Ολιβιέ Ασαγιάς είναι μια χαμένη ευκαιρία για ένα πραγματικά σημαντικό πολιτικό φιλμ, επίκαιρο και ταυτόχρονα διαχρονικό. Μολονότι η ταινία αποφεύγει, σοφά, τους σκοπέλους της στράτευσης, του διδακτισμού και της συνθηματολογίας, δεν εμβαθύνει εν τέλει περισσότερο από ένα άρθρο γνώμης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.