10:15
10/3

Ο Μεγάλος Ερωτικός: Το σινεμά του Γιώργου Πανουσόπουλου

Θα μπορούσε κανείς να ξεμπερδέψει με το κινηματογραφικό δαιμόνιο του Γιώργου Πανουσόπουλου γράφοντας ατέρμονους πανηγυρικούς για το γεγονός ότι αποτελούσε σπάνια περίπτωση καλλιτέχνη, η δεξιοτεχνία και η τεχνική κατάρτιση του οποίου δεν περιορίστηκε στις υποχρεώσεις ενός σκηνοθέτη αλλά διέπρεψε και στους τομείς της διεύθυνσης φωτογραφίας, της παραγωγής, του μοντάζ και του σεναρίου.

Υπάρχει, ωστόσο, κάτι μοναδικό με το έργο του σπουδαίου αυτού Έλληνα δημιουργού, το οποίο δεν τοποθετείται εύκολα σε λέξεις. Κατοικεί στις λουσμένες από καλοκαιρινό φως και ποτισμένες με πόθο εικόνες του. Στις γεωγραφίες των συγκλονιστικών προσώπων και των έξοχα φωτογραφημένων κορμιών που αποτύπωσε ο φακός του. Σε μια σκηνοθεσία σωματική, διονυσιακή, παλλόμενη από ζωντάνια, που ξεπερνά την οθόνη για να διαπεράσει με την ενέργειά της καθένα θεατή χωριστά. Σε μια αδάμαστη νεανικότητα, η οποία διατρέχει ολόκληρο το έργο του Πανουσόπουλου, από το ξεκίνημά του μέχρι την πολυπόθητη επιστροφή του πίσω από την κάμερα, χάρη στο «Σε Αυτή τη Χώρα Κανείς δεν Ήξερε να Κλαίει». Και βέβαια σε έναν ευλογημένο ερωτισμό, μια κατατεθειμένη λαγνεία που βοήθησε το εγχώριο σινεμά να αφήσει τις αναστολές του και να παραδοθεί σε έναν αισθησιασμό μοναδικό στα χρονικά του.

Για να το πούμε πιο απλά, ο Γιώργος Πανουσοπουλος αποτελεί κορυφαίο κεφάλαιο στον ελληνικό κινηματογράφο που αγαπάμε και εσαεί θα αποθεώνουμε. Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας είχε τη μεγάλη τιμή να παρουσιάσει το 2018 ένα πλήρες αφιέρωμα στη φιλμογραφία και την καριέρα του. Λουκάς Κατσίκας

Οι ταινίες του Γιώργου Πανουσόπουλου

Ταξείδι του Μέλιτος (1979)

Ο Λέων και η Ζαχαρούλα έρχονται για εικοστή χρονιά να κάνουν διακοπές στη λουτρόπολη του Καϊάφα. Εκείνος, μόλις συνταξιοδοτημένος, συνειδητοποιεί ότι το μέλλον του διαγράφεται πλέον ζοφερό. Για εκείνη, ένα ακόμη καλοκαίρι στο θέρετρο σημαίνει την επανάληψη της ίδιας χαριτωμένης ρουτίνας, πλάι σε γνωστούς και φίλους. Μόνο που το φετινό καλοκαίρι δεν θα μοιάζει με κανένα άλλο...

Από τα ωραιότερα ντεμπούτα του ελληνικού σινεμά, η ταινία του Γιώργου Πανουσόπουλου συστήνει έναν ήδη ολοκληρωμένο δημιουργό, με εξαιρετική γνώση των τεχνικών του μέσων, της κινηματογραφικής γλώσσας, της διεύθυνσης - ενός συγκινητικού θιάσου βετεράνων - ηθοποιών. Όλα υπηρετούν μια κωμικοτραγική ελεγεία για τη μοναξιά, το πέρασμα του χρόνου, την απατηλή σαγήνη της νιότης, τη ζωοποιό ισχύ της ερωτικής επιθυμίας και τον θάνατο ως μοναδική βεβαιότητα, την οποία ντύνει μουσικά ο Μάνος Χατζιδάκις.

Οι Απέναντι (1981)

Ένας μοναχικός φοιτητής αναπτύσσει ερωτική εμμονή με μια άγνωστη παντρεμένη γυναίκα η οποία ζει σε διαμέρισμα της απέναντι πολυκατοικίας. Καθώς η επαφή τους περνά προοδευτικά από το τηλεσκόπιο στην τηλεφωνική γραμμή πριν κολλήσει στο σχεδόν αγεφύρωτο χάσμα που τους χωρίζει, ο Γιώργος Πανουσόπουλος βρίσκει την ευκαιρία να τρυπώσει, εξίσου ηδονοβλεπτικά με τον ήρωά του, στην αθηναϊκή πραγματικότητα της δεκαετίας του ΄80.

Ένα από τα καλύτερα και πιο οικουμενικά δείγματα γραφής που έδωσε ποτέ το ελληνικό σινεμά, οι «Απέναντι» στοχάζονται πάνω στους τρόπους με τους οποίους το αστικό τοπίο ορθώνει αδιέξοδα στο δρόμο της επιθυμίας, υποκαθιστώντας την ηδονοβλεπτικά με την απόλαυση της εικόνας. Άρης Ρέτσος και Μπέτυ Λιβανού είναι εξαιρετικοί σε ρόλους που συγκαταλέγονται στους καλύτερους της κινηματογραφικής τους διαδρομής.

Μανία (1985)

Ένα καλοκαιρινό μεσημέρι, μια καριερίστα με σύζυγο, παιδιά και πολλά εργασιακά άγχη περιδιαβαίνει τον Εθνικό Κήπο, εκεί που σύντομα θα αφυπνιστούν τα πιο απόκρυφά της ένστικτα, μετατρέποντας την ειδυλλιακή τοποθεσία σε ανεξέλεγκτη ζούγκλα και την ίδια σε ασυγκράτητο στοιχείο της Φύσης.

Τεχνικό επίτευγμα και ταινία δημιουργού με όλη τη σημασία της λέξης, καθώς ο Πανουσόπουλος αναλαμβάνει καθήκοντα παραγωγού, σεναριογράφου, σκηνοθέτη, διευθυντή φωτογραφίας και μοντέρ, η αποστομωτική «Μανία» εξαπολύει ένα άγρια διονυσιακό και φιλμικά παροξυσμικό κάλεσμα στην επανάσταση των ανθρωπίνων πόθων και των αρχέγονων αισθήσεων. Η κινηματογράφηση συνεπαίρνει με ζωώδη δυναμισμό, η πραγματικότητα μετατρέπεται σε ψευδαίσθηση, ο Ρέτσος μεταμορφώνεται μοναδικά σε μοντέρνο Διόνυσο, ο Νίκος Ξυδάκης συμβάλλει καταλυτικά με τη μουσική του.

Μ' Αγαπάς; (1988)

Στην προσπάθειά του να δει κρυφά γυμνή την όμορφη γειτόνισσα του, ένας πενηντάρης άντρας πέφτει από το μπαλκόνι του και πληγώνεται θανάσιμα. Λίγο πριν ξεψυχήσει, από το μυαλό του περνούν οι ερωτικές αναμνήσεις μιας πλούσιας σε απολαύσεις ζωής και εμπνέουν τις πικάντικες μικρές ιστορίες από τις οποίες ξεπηδά το πανέμορφο αυτό φιλμ.

Με έναν ευφορικό και παιχνιδιάρικο ύμνο στον αδιαπραγμάτευτο πόθο, τη ζωογόνο δύναμη του σεξ και την απενοχοποιημένη ηδονή, ο Γιώργος Πανουσόπουλος δωρίζει στο ελληνικό σινεμά μια από τις πιο ερωτικές και ερεθιστικές δημιουργίες του. Αξιοζήλευτο επιτελείο ηθοποιών, σκηνοθεσία που μεθάει από καλοκαιρινό φως και αισθησιασμό, τρυφερή μουσική υπόκρουση από τους Χειμερινούς Κολυμβητές και υποψηφιότητα για Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ Βενετίας του 1988.

Ελεύθερη Κατάδυση (1995)

Η επιστροφή του Λευτέρη στο νησί όπου μεγάλωσε, προκειμένου να ηγηθεί των ερευνών για τον εντοπισμό ενός θρυλικού ναυαγίου, αναζωπυρώνει το εφηβικό πάθος που μοιράζεται με την Όλγα, μια παντρεμένη φαρμακοποιό. Ένα μυστικό ωστόσο συνεχίζει να ρίχνει βαριά σκιά στον έρωτά τους, την ώρα που η Βίκυ, μια γοητευτική νεαρή που μόλις αποφυλακίστηκε, διεκδικεί τον Λευτέρη.

Ο Γιώργος Πανουσόπουλος υπογράφει μία από τις πιο δυνατές ερωτικές ιστορίες του ελληνικού σινεμά, την οποία πυρώνει κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο του Αιγαίου, πριν τη βυθίσει στο βαθύ γαλάζιο μιας θάλασσας που ξέρει να φυλά ναυάγια του χθες και του σήμερα. Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Αλέκος Συσσοβίτης και Βαλέρια Χριστοδουλίδου καταδύονται με ελάχιστο οξυγόνο σε ένα θνησιγενές πάθος που αναπτύσσεται με όρους σύγχρονης τραγωδίας, ντυμένο αρμοστά με μοντέρνα ενορχήστρωση μουσικής του Μάνου Χατζιδάκι.

Μια Μέρα τη Νύχτα (2001)

Στην πιο πειραματική φάση της καριέρας του ο Πανουσόπουλος αφήνεται στην άνεση του Mini-DV και παρουσιάζει εννέα αυτοσχεδιασμούς με φόντο την αυγουστιάτικη πρωτεύουσα. Ένα μωσαϊκό χαρακτήρων κάθε ηλικίας φέρνει στο καστ πλειάδα γνωστών και ανερχόμενων ηθοποιών, ενώ γύρω τους οι δρόμοι αναβλύζουν τα μπλουζ του Στέλιου Βαμβακάρη.

Σε ώρες ραστώνης, οι Αθηναίοι μετρούν την καθημερινότητα, μοιράζονται τις αγωνίες τους, ερωτεύονται, σχολιάζουν περαστικούς και εν τέλει αναλογίζονται την ίδια τους την ύπαρξη. Κάθε κομμάτι του ψηφιδωτού φωτίζει και μια πτυχή της προσωπικότητας του σκηνοθέτη. Πολλοί έσπευσαν να τη χαρακτηρίσουν σάτιρα αλλά η αλήθεια είναι πολύ πιο απλή: το «Μια Μέρα τη Νύχτα» είναι η ερωτική επιστολή του Πανουσόπουλου στην καλοκαιρινή Αθήνα. 

Tεστοστερόνη (2004)
Προβολή: 30/9/18, 18:00, Ideal

«Τεστοστερόνη. Κάνει τα αγόρια άντρες». Τάδε έφη Ρούλα, αδερφή του Πέτρου που μόλις έχει φτάσει στο νησί, αδειούχος από το Ναυτικό. Σε αυτόν τον αποκομμένο τόπο, όπου άντρας δεν υπάρχει ούτε για δείγμα, οι γυναίκες φαίνονται να έχουν μονάχα ένα πράγμα στο μυαλό τους: να πάνε με τον Πέτρο. Βέβαια αν ο νεαρός ναύτης είναι σε θέση να ανταπεξέλθει στον σεξουαλικό τους οίστρο, είναι μια άλλη ιστορία.

Ο Γιώργος Πανουσόπουλος χρησιμοποιεί το σενάριο του Αύγουστου Κορτώ για να στήσει ανατρεπτικά παιχνίδια πιπεράτου σουρεαλισμού με αυτό που στο ανδρικό συλλογικό ασυνείδητο φιγουράρει ως η απόλυτη φαντασίωση. Το αποτέλεσμα είναι μια ενδιαφέρουσα σύμπλεξη μαύρης κωμωδίας κι ερωτικού θρίλερ, περιβαλλόμενων από αιγαιοπελαγίτικο φολκλόρ, τον αρχετυπικό μύθο των Σειρήνων και μια σαρ- δόνια εκδοχή του «πρόσεχε τι εύχεσαι».

Σ' Αυτή τη Χώρα Κανείς δεν Ήξερε να Κλαίει (2018)

Τι μαγικό συμβαίνει σε ένα αχαρτογράφητο νησάκι κάπου στο Αιγαίο; Ένας Γάλλος ευρωβουλευτής και μία νεαρή οικονομολόγος φτάνουν με καΐκι στο ειδυλλιακό Αρμενάκι και έρχονται σε επαφή με τον αλλόκοτο τρόπο ζωής και τις ανατρεπτικές αρχές των κατοίκων του. Εκεί θα γνωριστούν με τον αλλοπρόσαλλο δάσκα- λο και την πληθωρική χήρα, θα παραδοθούν στη δίνη του έρωτα και στον σαγηνευτικό τόπο, που μπορεί να αλλάζει τις ζωές των ανθρώπων για πάντα.

Με τίτλο βγαλμένο από τους στίχους του Άκη Πάνου, ο Έλληνας δημιουργός που έχει αιχμαλωτίσει με τον φακό του το διονυσιακό ελληνικό καλοκαίρι επιστρέφει με μία ηλιό- λουστη, θυμοσοφική κωμωδία, ποτισμένη από την αλμύρα ενός επινοημένου αιγαιοπελαγίτικου νησιού όπου κανείς δεν ήξερε να κλαίει, μόνο να φιλοσοφεί, να γλεντά και να ερωτεύεται παθιασμένα την ίδια τη ζωή.