10:54
13/5

«Το Βιβλίο της Εικόνας»: Ο Γκοντάρ επιμένει, επανάσταση τώρα!

Πενήντα χρόνια μετά τον Μάη του ‘68, ο Ζαν Λικ Γκοντάρ υπογράφει ένα φιλοσοφικό και πολιτικό μανιφέστο βγαλμένο από το πνεύμα της ιστορικής εξέγερσης στη Γαλλία και ξεφυλλίζοντας το δικό του «Βιβλίο της Εικόνας» εξαπολύει δριμύ κατηγορώ στον δυτικό πολιτισμό και την παρακμή του. 

Αποστολή στις Κάννες: Κωστής Θεοδοσόπουλος

Με την όγδοη συμμετοχή του στο Επίσημο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Καννών, ο 88χρονος Ζαν Λικ Γκοντάρ συνεχίζει αφοσιωμένος στην αντισυμβατική πορεία που χάραξε με την πρόσφατη φιλμογραφία του και ταινίες όπως τα «Adieu au Langage» και «Film Socialisme», παραδίδοντας ένα φιλοσοφικό δοκίμιο επί οθόνης το οποίο σταδιακά παραδίνεται στην ουτοπία(;) της επανάστασης. 

Σε ένα «Βιβλίο της Εικόνας» φύσει και θέσει πειραματικό και εξ’ ορισμού προβοκατόρικο, η αφήγηση ξετυλίγεται μέσα από αποσπάσματα δεκάδων ταινιών (απ’ το «Τοπίο στην Ομίχλη» του Θεόδωρου Αγγελόπουλου μέχρι τα «Σαγόνια του Καρχαρία» του Στίβεν Σπίλμπεργκ), έργων τέχνης, φωτογραφιών, βίντεο καταγραφής ιστορικών γεγονότων και ελάχιστου πρωτότυπου υλικού. Κυριολεκτικά, εδώ μιλάμε για ένα μονταζιακό όργιο διάρκειας 90 λεπτών κατά την διάρκεια του οποίου οι διαστάσεις του κάδρου αλλάζουν συνεχώς, το παιχνίδισμα με τον κορεσμό στα χρώματα είναι ασταμάτητο την ίδια ώρα που την ηχητική μπάντα καταλαμβάνει η επιβλητική φωνή ενός αφηγητή που εξαπολύει συνεχώς δυσοίωνες προφητείες και εμπρηστικά τσιτάτα. 

Από τη συνέντευξη τύπου της ταινίας στις Κάννες, όπου ο Γκοντάρ απάντησε σε ερωτήσεις δημοσιογράφων από το σπίτι του, μεσω FaceTime!

Στην πρώτη ενότητα της ταινίας, ο Γκοντάρ δανείζεται τον κινηματογραφικό όρο «ριμέικ» για να τοποθετήσει ένα σχόλιο πάνω στην επανάληψη της ιστορίας, με μια συλλογιστική που βρίσκεται σε παράλληλη τροχιά με το διάσημο απόφθεγμα του Μαρξ που θέλει την ιστορία να επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα. Ακολουθούν οι «Βραδιές στην Αγία Πετρούπολη» ένα κεφάλαιο που συνδιαλέγεται με το ομώνυμο βιβλίο του Ζοζέφ ντε Μεστρ και το οποίο ο Γκοντάρ αφιερώνει στον πόλεμο, με την φωνή του αφηγητή να επαναλαμβάνει επιτακτικά την φράση «la guerre est divine» (μτφ. «ο πόλεμος είναι θεϊκός»). Η συνέχεια βρίσκει τον Γαλλοελβετό δημιουργό να ρίχνει για λίγο τους τόνους με μια συρραφή από πλάνα με τρένα και ανθρώπους που επιβιβάζονται σε αυτά σε διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες καταλήγοντας στο επόμενο κομμάτι της ταινίας το οποίο είναι επίσης αφιερωμένο σε βιβλίο και πιο συγκεκριμένα στο «Πνεύμα των Νόμων» του Μοντεσκιέ. Αυτό είναι και το σημείο που κυριολεκτικά ο Γκοντάρ ξεσπαθώνει ενάντια στην αδικία και την υποκρισία των νόμων και της εκάστοτε εξουσίας που τους επιβάλλει, υποστηρίζοντας ότι τα θεμέλια των κοινωνιών μας στηρίζονται σε έναν φόνο τον οποίο έχουμε διαπράξει όλοι από κοινού. 

Η παραπάνω διαπίστωση αποτελεί και την ιδανική πάσα για το τελευταίο μέρος του φιλμ το οποίο επικεντρώνεται στον αραβικό κόσμο και τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν σε αυτόν ιστορικά από την εποχή των Σταυροφοριών μέχρι και σήμερα. Σε αυτό και αφού πρώτα καταστήσει σαφές ότι κάθε είδους σχόλιο προέρχεται αυστηρά από το δυτικό πρίσμα των ματιών μας, ο σπουδαίος auteur βάλλει ενάντια στις θρησκείες και τον ιμπεριαλισμό, διερωτώμενος για το ποιοι πραγματικά είναι η βάρβαροι σε αυτόν την αέναη σύγκρουση πολιτισμών. Ριζοσπάστης και ανατρεπτικός δεν διστάζει να υιοθετήσει τις βόμβες ως μοναδική ρεαλιστική αντίδραση στην καταδυνάστευση του αραβικού κόσμου από τις κυβερνήσεις του και από την Δύση, προτάσσοντας την επανάσταση ως το μόνο αντίδοτο στην αποτυχία της αγάπης. Εξάλλου, όπως ίδιος έχει φροντίσει να μας προειδοποιήσει πολύ νωρίς στην ταινία, στα δικά του μάτια «η τρομοκρατία αποτελεί μια μορφή υψηλής τέχνης».  

Διαβάστε ακόμη:
Ο Μαντς Μίκελσεν δίνει αγώνα ζωής στην «Αρκτική»

Σοκ στις Κάννες: 10 αμφιλεγόμενες ταινίες στην ιστορία του Φεστιβάλ [photos]
Με το «Sorry Angel» ο Κριστόφ Ονορέ υπογράφει την πιο αυτοβιογραφική- και καλύτερη- ταινία του
Ο «Ψυχρός Πόλεμος» του Παβλικόφσκι είναι ένα αθεράπευτα ρομαντικό οδοιπορικό στα χαρακώματα του έρωτα
Ο Σερεμπρένικοφ με το γλυκόπικρο «Leto» μας υπενθυμίζει ότι κάθε καλοκαίρι κάποια στιγμή τελειώνει
Το «Birds of Passage» είναι η πιο ασυνήθιστη γκανγκστερική ταινία που έγινε ποτέ
«Wildlife» και Κάρεϊ Μάλιγκαν δικαιώνουν απόλυτα το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Πολ Ντέινο 
Λευτεριά στον Κίριλ Σερεμπρένικοφ

Το «Everybody Knows» είναι ένας διεκπεραιωτικός Φαρχαντί που λειτουργεί με άνεση στο ρελαντί
Κάννες 2018: Κέιτ, Πενέλοπε και Τζούλιαν στο λαμπερό κόκκινο χαλί της πρεμιέρας
Κάννες 2018: Αυτές είναι οι ταινίες που ανυπομονούμε να δούμε στο φεστιβάλ