13:28
20/3

24o ΦΝΘ: Οι «ονειροπολήσεις» του Χέρτζογκ, ένας χειροπαλαιστής κι ένα τρομακτικό ντοκουμέντο των πρακτικών του καθεστώτος Πούτιν

Γράφουμε για τις «Ονειροπολήσεις ενός Διασυνδεδεμένου Κόσμου» του Βέρνερ Χέρτζογκ, τον «Χειροπαλαιστή» του Γιώργου Γούση και το «F@ck this Job» της Βέρα Κριτσέφσκαγια, που είδαμε στο 24ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Αποστολή στη Θεσσαλονίκη: Γιάννης Βασιλείου

Ονειροπολήσεις ενός Διασυνδεδεμένου Κόσμου (Lo and Behold:Reveries of an interconnected world) του Βέρνερ Χέρτζογκ

Έχοντας εξερευνήσει τα πιο απίθανα μέρη του γήινου, αισθητού, ενίοτε και υπεραισθητού κόσμου, ήταν επόμενο ο Χέρτζογκ κάποια στιγμή να στραφεί στον ψηφιακό. Στους πρωτοπόρους αυτής της σπουδαίας ανθρώπινης επινόησης, του ίντερνετ, που σήμερα θεωρούμε δεδομένη, θα βρει μια σειρά από «παλαβούς» ήρωες με ένα όραμα μεγαλεπήβολο γι’ αυτούς, δονκιχωτικό για τους υπόλοιπους.

Xωρισμένο σε κεφάλαια, το φιλμ εξερευνά την έννοια του διαδικτύου από τη γέννησή της, που προήλθε ως ιδέα από την ανάγκη μερικών να οπτικοποιήσουν αυτό το σύστημα εναλλασσόμενων δομών και σχέσεων από το οποίο αποτελείται ο κόσμος μας, μέχρι τη σταδιακή εφαρμογή της, καταλήγοντας σε προβλέψεις και προκλήσεις του μέλλοντος. Αν και η γενική εικόνα που έχουμε για τον Χέρτζογκ συνοδεύεται από τις ιδιότητες της σκληρότητας και της απουσίας χιούμορ, ο σκηνοθέτης έχει αρκετό από το τελευταίο. Το βλέπεις πχ. όταν ρωτά έναν κατασκευαστή μιας ποδοσφαιρικής ομάδας ρομπότ αν θα μπορούσε κάποτε να νικήσει την Εθνική Βραζιλίας κι αν οι μηχανοκίνητοι παίχτες της συναγωνίζονται τον Μέσι, τον Ρονάλντο και τον Νεϊμάρ ή όταν δηλώνει στον Ίλον Μασκ ότι προσφέρεται να είναι ο πρώτος άνθρωπος που θα αποικίσει τον Άρη – να ένα μέρος που δεν έχει γυρίσει ταινία ακόμα.

Μπορεί να γίνει επίσης και συναισθηματικός. Όταν επισκέπτεται τα μέλη μιας οικογένειας μιας άτυχης κοπέλας, που σκοτώθηκε σε δυστύχημα, τα οποία δέχτηκαν στη συνέχεια σειρά από ανώνυμα mail με φωτογραφίες από το ατύχημα μετά μηνυμάτων μίσους, ο Χέρτζογκ δεν θα δείξει ούτε καν την φωτογραφία της, για να μην ξεκινήσει ακόμα ένα «κύμα αρρωστημένης περιέργειας γύρω από αυτή», παρά μόνο ένα μέρος του σπιτιού που της άρεσε. Όταν αναφέρει δε ότι κάποια από τα μηνύματα μίσους που έλαβε η οικογένεια ήταν τόσο ανείπωτα φρικιαστικά που δεν θα τολμήσει να τα επαναλάβει στον ντοκιμαντέρ του, τον πιστεύουμε απόλυτα, γιατί έχει δει (και, στο μυαλό μας, ίσως και να έχει κάνει) ουκ ολίγα πράγματα που εμπίπτουν σε αυτή τη σφαίρα.

Με την στεγνή του αφήγηση, την χαρακτηριστική προφορά και εκφορά του λόγου, όπου κάθε συλλαβή μοιάζει να έχει τη δική της ξεχωριστή σημασία, ο Χέρτζογκ και ο μύθος του δίνουν ακόμα μεγαλύτερο κύρος σε ένα έτσι κι αλλιώς άκρως ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ. Δίνουν, δηλαδή, τέτοιο για όσους από εμάς εξακολουθούμε να είμαστε διασυνδεδεμένοι μαζί του.

Ο Χειροπαλαιστής του Γιώργου Γούση

Έχοντας περάσει με επιτυχία στο σινεμά μυθοπλασίας με τα «Μαγνητικά Πεδία», την αγαπημένη σας ταινία για φέτος το καλοκαίρι – μόνο που αρκετοί δεν το ξέρετε ακόμα-, ο σκηνοθέτης Γιώργος Γούσης επιστρέφει στην τεκμηρίωση, επισκεπτόμενος ξανά τον «Χειροπαλαιστή», το μικρού μήκους του που κέρδισε δεύτερο βραβείο στις Νύχτες Πρεμιέρας του 2019, αλλά και βραβείο καλύτερης ταινίας τεκμηρίωσης μικρού μήκους από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου. Εδώ το μικρού μήκους επεκτείνεται σε μεγάλου μήκους, υπάρχει και μια χαριτωμένη, αυτοαναφορική σκηνή που αναγνωρίζει την ύπαρξη του πρώτου.

Αντικείμενο του ντοκιμαντέρ είναι και πάλι ο αδερφός του σκηνοθέτη, τα όνειρα του οποίου έρχονται σε σύγκρουση με τις ανάγκες της καθημερινότητας. Ο ήρωας λειτουργεί ένα καφέ σε χωριό, ονειρεύεται να στήσει ένα καφέ στον χώρο ενός παρατημένου λεωφορείου, ενώ παράλληλα αγωνίζεται ως χειροπαλαιστής σε αγώνες μπρα-ντε-φερ. Αν διακρίνεις κάτι στον νεαρό δημιουργό, είναι την αγάπη του για τη λαϊκότητα και για την ιδιορρυθμία του καθενός, τις οποίες ο φακός του εξετάζει όχι αφ’ υψηλού, αλλά στεκόμενος πάντα στο πλευρό των χαρακτήρων. Είναι, επίσης, ένα ντοκιμαντέρ δομημένο σαν ταινία μυθοπλασίας, με μεθοδική αφήγηση και προσεγμένη πλανοθεσία. Ειδικά το τελευταίο δεν είναι καθόλου αυτονόητο για τους εγχώριους εκπροσώπους του είδους, όπως διαπιστώσαμε, γι’ αυτό και το αναφέρουμε. Από την άλλη, αν και διαρκεί μόλις 77 λεπτά, δεν το λες και υπόδειγμα οικονομίας, χωρίς αυτό να κάνει το τελικό αποτέλεσμα λιγότερο αξιόλογο.

F@ck this job της Βέρα Κρισέφτσκαγια

Αντικείμενο του ντοκιμαντέρ της Βέρα Κριτσέφσκαγια, το οποίο προκάλεσε συζητήσεις όσο λίγα στο φετινό φεστιβάλ και σημείωσε sold-out, είναι η εργοδότριά της, Νατάσα Σιντέεβα, και το κανάλι που έστησε, το Dozhd. Τέκνο κι εκπρόσωπος της σκληρής καπιταλιστικής και υπερκαταναλωτικής μεταστροφής της ρωσικής κοινωνίας, η Σιντέεβα, μια αποτυχημένη μπαλαρίνα και παραγωγός ραδιοφωνικού σταθμού, θα βρει τον αγαπημένο της στο πρόσωπο ενός γοητευτικού, πλούσιου τραπεζικού, θα κάνει μαζί του έναν γάμο που κόστισε σχεδόν όσο το ΑΕΠ μιας μικρής χώρας και στη συνέχεια θα ανοίξει ένα τηλεοπτικό κανάλι ψυχαναγκαστικής ελαφρότητας και αμιγώς ψυχαγωγικού χαρακτήρα.

Έλα, όμως, που η αβαρής διάθεση των εκπομπών του, η αγάπη τους για το γκέι στοιχείο και μια σειρά από σατιρικά βίντεο θα θέσουν το κανάλι στο στόχαστρο του Πούτιν και του επιτελείου του, καθιστώντας το μια φωνή αντιπολίτευσης που πρέπει να καταπνιγεί. Χρειάζεται μεν να παραμερίσεις τον ναρκισσισμό και την αβάσταχτη ελαφρότητα της Σιντέεβα και την στάση της Κριτσέφσκαγια απέναντι στις καταβολές και την ιδιοσυγκρασία της , σε βοηθούν όμως η οργή για τις πρακτικές του καθεστώτος Πούτιν, για την λυσσαλέα, αντιδημοκρατική του επίθεση στην ελευθεροτυπία και, βέβαια, οι τρομακτικές συγκυρίες της εποχής. Στο F@ck this job θα δεις πώς εκκολάπτεται το αυγό του φιδιού, πώς μια ολοκληρωτική Διοίκηση μπορεί να βρει εχθρούς ακόμα και στις επάλξεις της ελαφράς διασκέδασης. Και πώς όταν τους εξαλείψει στο εσωτερικό της, θα αναζητήσει τέτοιους έξω από τα σύνορά της.