13:26
19/3

24o ΦΝΘ: Γράφουμε για τη «2η Ευκαιρία» και για τους «Γάμους της Τήλου»

Ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ από τον Ραμίν Μπαρανί και ένα βιντεοσκοπημένο χρονικό μιας σημαντικής στιγμής για τις διεκδικήσεις της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αποστολή στη Θεσσαλονίκη: Γιάννης Βασιλείου

Δεύτερη ευκαιρία (Second Chance) του Ραμίν Μπαρανί

Αν δεν γνωρίζεις τίποτα για το ντοκιμαντέρ του Ραμίν Μπαρανί, άλλοτε τρομερού παιδιού του αμερικανικού ανεξάρτητου κινηματογράφου, η πρώτη σκηνή είναι σοκαριστική. Ένας άνδρας ντυμένος casual και με εμφάνιση στα όρια της καρικατούρας Αμερικανού μικροαστού απευθύνεται στον θεατή κρατώντας ένα περίστροφο. Αφού ολοκληρώσει το λογύδριό του, στρέφει την κάννη στο στομάχι του και πυροβολεί τον εαυτό του. Σου παίρνει μερικά δευτερόλεπτα μέχρι να διαπιστώσεις ότι φορά αλεξίσφαιρο. Κι αυτή είναι μόνο η πρώτη από τις πολλές ανατροπές που θα ακολουθήσουν σε ένα εξαιρετικό σενάριο – ναι, έχουν και τα ντοκιμαντέρ τέτοια- που αφηγείται την ιστορία του Ρίτσαρντ Ντέιβις, εφευρέτη και πωλητή του αλεξίσφαιρου γιλέκου.

Εκμεταλλευόμενος την δύναμη της εικόνας, μέσα από προωθητικά βίντεο ο Ντέιβις χτίζει σιγά σιγά την αυτοκρατορία του, γίνεται βασικός προμηθευτής των αμερικανικών σωμάτων ασφαλείας και ζει τον μύθο του στη Γη της Επαγγελίας. Ήταν εφευρέτης του αλεξίσφαιρου γιλέκου που σώζει ζωές από σφαίρες, μα και υπέρμαχος της κουλτούρας της οπλοκατοχής, ευλογώντας την μέσα από τα μικρού μήκους διαφημιστικά του, τα οποία είχαν πάντα ένα βαθύτατα συντηρητικό ιδεολογικό υπόστρωμα. Η προσωπικότητά του είναι ένα σύνολο αντιφάσεων που συνιστά έξοχο υλικό για ντοκιμαντέρ – και για μυθοπλασία. Λειτουργεί επίσης ως θαυμάσια παραβολή για μια χώρα που εμφανίζεται ως σωτήρας, επιβάλλει τη «σωτηρία» της με τη δύναμη της βίας, για να αποκαλύψει γρήγορα τα ιδιοτελή, απατηλά χαρακτηριστικά της. Κι όταν κάποιος ξεσκεπάσει το ψέμα, εκείνη θα επιμείνει σε αυτό μέχρι τελικής πτώσης, όχι μόνο γιατί το πιστεύει, αλλά κι επειδή δεν πιστεύει στη λογοδοσία,

Έχει αρκετή πλάκα το φιλμ του Μπαρανί, είναι όμως εκείνο το ιδιαίτερο, πικρό χιούμορ, που μπορεί να ξεκαρδίζεσαι και την ίδια στιγμή να νιώθεις ένα σφίξιμο στο στομάχι. Όσο για τον τίτλο του; «Δεύτερη ευκαιρία» λέγεται η εταιρεία που σύστησε ο Ντέιβις. Ο Μπαρανί πιστεύει ότι στην Αμερική υπάρχουν δεύτερες ευκαιρίες, το επισημαίνει στον επίλογο του. Το ζήτημα είναι τι κάνεις μ’ αυτές. Για τον ίδιο πάντως, που η μυθοπλασία του έχει δραματουργικά φθίνουσα πορεία μέσα στα χρόνια, το είδος του ντοκιμαντέρ στέκεται μια δεύτερη ευκαιρία για να δικαιώσει κριτικούς, όπως ο Ρότζερ Έμπερτ, που πίστεψαν πολύ σ’ αυτόν. Και την αρπάζει από τα μαλλιά.

Οι Γάμοι της Τήλου του Παναγιώτη Ευαγγελίδη

«Δεν υπάρχει κανένα μυστήριο, υπάρχει η επιθυμία κάποιων ανθρώπων να πάνε σε μια διοικητική αρχή και να δηλώσουν ότι θέλουν πρώτου βαθμού συγγένεια με έναν άλλο συνάνθρωπό τους. Είναι αναφαίρετο δικαίωμα τους.» Τόσο απλά. Με αυτή του τη δήλωση ο δήμαρχος της Τήλου Τάσος Αλειφέρης συνοψίζει την αντικειμενική αλήθεια μιας κατάστασης που η Πολιτεία με τη στάση της δεν λαμβάνει ούτε ως αντικειμενική, ούτε και ως αλήθεια. Το 2008 ο αιρετός άρχοντας της τοπικής αυτοδιοίκησης θα τελέσει γαμήλιες τελετές ανάμεσα σε ομόφυλα ζευγάρια, που έγιναν γνωστές ως «οι γάμοι της Τήλου», οι οποίες, δυστυχώς, αποτελούν μέχρι σήμερα αντικείμενο νομικής διαμάχης ανάμεσα στους νυμφευμένους και την Πολιτεία, με τους πρώτους να έχουν προσφύγει από το 2018 στο Ευρωπαικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μετά την απόφαση περί ακύρωσης της σχετικής διοικητικής πράξης από τον Άρειο Πάγο το 2017.

O σκηνοθέτης Παναγιώτης Ευαγγελίδης είχε βρεθεί και είχε καταγράψει με την κάμερά του την τελετή, το πριν και το μετά, ενώ συνάντησε και έναν εκ των γαμπρών στο σήμερα και του πήρε συνέντευξη, για να δώσει σπονδυλική στήλη στο εγχείρημά του. Το κινηματογραφικό ενδιαφέρον του ντοκιμαντέρ είναι ελάχιστο, η παραγωγή φτωχή και η έρευνα όχι ιδιαίτερα διεξοδική. Παρακολουθούμε πχ. μόνο μικρά αποσπάσματα από τα επίκαιρα της εποχής και αυτά μέσα από το καταγεγραμμένο υλικό, το οποίο έτσι κι αλλιώς δίνει την αίσθηση ενός οικιακού home video. Στις ταινίες τεκμηρίωσης, όμως, όταν το θέμα είναι ενδιαφέρον, μπορεί να υπερκαλύψει την κινηματογραφική ένδεια. Με δεδομένο ότι η συγκεκριμένη ιστορία συνιστά μια μείζονα στιγμή για τις διεκδικήσεις της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι η διευθέτηση πολλών καίριων ζητημάτων παραμένει εκκρεμής, οι «Γάμοι της Τήλου» αποτελούν το ακατέργαστο, πλην απαραίτητο χρονικό ενός εν εξελίξει αγώνα.