11:33
13/12

Essential Cinema #3: «Τζόνι Γκιτάρ » του Νίκολας Ρέι

Χαμένοι εραστές, φαντάσματα από το παρελθόν, δαιμονικά θηλυκά και εύθραυστοι άντρες, πιστολέρο και παράνομοι, άσβεστα μίση και καταπιεσμένοι πόθοι δίνουν μοιραίο ραντεβού στο εσωτερικό ενός σκονισμένου σαλούν που βρίσκεται στη μέση του πουθενά και του οποίου την ιδιοκτησία δυο γυναίκες αναμένεται να διεκδικήσουν σε μια μονομαχία μέχρις εσχάτων.

Καθώς η ανεξάρτητη και ιδεαλίστρια Τζόαν Κρόφορντ καλείται να αντιμετωπίσει την ψυχωτική και δολοπλόκο Μερσέντες Μακ Κέμπριτζ, υπό το ανήσυχο βλέμμα ενός ολόκληρου θιάσου αντρών που μοιάζουν είτε με άβουλα πιόνια είτε με ανώριμα αγοράκια που παριστάνουν τους καουμπόηδες, ο Νίκολας Ρέι υπογράφει σε φανταχτερές τεχνικολόρ αποχρώσεις το πιο αλλόκοτο γουέστερν που γυρίστηκε ποτέ.

Το «Τζόνι Γκιτάρ» δονείται από μια υπόγεια ένταση που μοιάζει με ερωτικό καρδιοχτύπι ή με την ακατανίκητη έξαψη που προκαλεί μια έντονη σεξουαλική διέγερση.

Το «Τζόνι Γκιτάρ» είναι πράγματι μια ιδιάζουσα περίπτωση ταινίας, ίσως επειδή καμιά άλλη δημιουργία του είδους δεν επιχείρησε να ενώσει την ανδροκρατούμενη μυθολογία της Άγριας Δύσης με μια ζωηρή προφεμινιστική ατζέντα, με ένα παροξυσμικό μελόδραμα που βρίσκεται ένα μόλις βήμα πριν από την πλήρη υστερία, με μια φλογερή ερωτική ιστορία για την οποία έτυχε να γραφτούν μερικά από τα ποιητικότερα διαλογικά μέρη και με μια ξεκάθαρη αλληγορία των δριμύτατων μακαρθικών και αντι-κομμουνιστικών διώξεων που μαίνονταν εκείνη την εποχή στην Αμερική.

Έπειτα, μπορεί σκηνικό του φιλμ να είναι μια ξεχασμένη γωνιά του χάρτη, οι πραγματικές διαδρομές που καλύπτουν οι ήρωες αφορούν, παρ’ όλα αυτά, μυητικές αποστάσεις που πρέπει να καλυφθούν και ριψοκίνδυνες περιπλανήσεις σε ανεξερεύνητες περιοχές του έρωτα που κρύβουν μέσα τους κακοτοπιές και δυσοίωνα πεπρωμένα.

Ελάχιστα πράγματα στο «Τζόνι Γκιτάρ» υπηρετούν τις συμβάσεις ενός παραδοσιακού γουέστερν: Οι σκηνές των αναμετρήσεων συμβαίνουν ως επί το πλείστον σε εσωτερικούς χώρους και όχι στους θρυλικούς ανοιχτούς ορίζοντες που αποθέωσαν με το σινεμά τους ο Τζον Φορντ και ο Άντονι Μαν. Οι γυναίκες ηγούνται της δράσης και επωμίζονται τους ρόλους και τις συνήθειες που αντιστοιχούν σε αρσενικούς ήρωες. Οι άντρες μετατρέπονται σε ερωτικά αντικείμενα και σε βίαια θηλυκά απωθημένα. Οι χειρονομίες και τα κίνητρα των πρωταγωνιστών επιδέχονται πολλαπλές αναγνώσεις (πολιτικές, ψυχαναλυτικές, παραβολικές). Την ίδια ώρα τα πάντα βάφονται σε ένα χρωματικό ντελίριο που, όπως και οι ήρωες, μοιάζει κι αυτό έτοιμο να εκραγεί από έκσταση.

Δονούμενο από μια υπόγεια ένταση που μοιάζει με ερωτικό καρδιοχτύπι ή με την ακατανίκητη έξαψη που προκαλεί μια έντονη σεξουαλική διέγερση, το «Τζόνι Γκιτάρ» παρακολουθεί όλους τους βασικούς χαρακτήρες του να παρασύρονται οικειοθελώς στον χαμό από τα κατακλυσμιαία πάθη τους, διαποτίζεται από τον ίδιο ρομαντισμό που σφραγίζει τις ωραιότερες δημιουργίες του Νίκολας Ρέι, διατηρεί εξ ολοκλήρου μια ονειρική και εξωπραγματική ύφη που του δίνουν σχεδόν παραμυθένιες διαστάσεις και αντιπαραθέτει την αρρενωπή τελετουργία των γουέστερν με ένα λυρισμό που το κάνουν να μοιάζει πολύτιμο και παράξενα στοιχειωμένο. Όπως ακριβώς ακούγεται το αξέχαστο τραγούδι που ερμηνεύει για λογαριασμό της ταινίας η Πέγκι Λι.

ΤΖΟΝΙ ΓΚΙΤΑΡ (JOHNNY GUITAR)
Ηνωμένες Πολιτείες, 1954
Σκηνοθεσία: Νίκολας Ρέι Σενάριο: Φίλιπ Γιόρνταν Φωτογραφία: Χάρι Στράντλινγκ Μουσική: Βίκτορ Γιάνγκ, Πέγκι Λι Πρωταγωνιστούν: Τζόαν Κρόφορντ, Στέρλινγκ Χέιντεν, Μερσέντες Μακ Κέμπριτς, Σκοτ Μπρέιντι, Έρνεστ Μπόργκναϊν, Τζον Κάρανταϊν  Διάρκεια: 110΄